مدیریت زنجیره تأمین در شرکت‌های قطعه‌ساز با رویکرد ERP
ناشر: شرکت توسعه آتراویژن فردا
چگونه سفارش مشتری، برنامه‌ریزی مواد، خرید، کیفیت و بهای تمام‌شده را به یک جریان تصمیم‌گیری هماهنگ تبدیل کنیم؟
مسئله قطعه‌ساز؛ هماهنگی تعهدات با واقعیت کارخانه
در یک شرکت قطعه‌ساز، تغییر برنامه تحویل مشتری می‌تواند هم‌زمان بر خرید مواد، ظرفیت ماشین‌آلات، موجودی نیمه‌ساخته و جریان نقدینگی اثر بگذارد. اگر فروش با فایل جداگانه، برنامه‌ریزی با موجودی قدیمی و خرید با فهرست درخواست‌های مستقل کار کند، هر واحد ممکن است وظیفه خود را انجام دهد، اما سفارش نهایی به‌موقع تحویل نشود. مسئله اصلی، هماهنگی تصمیم‌ها در سراسر زنجیره است.
رویکرد ERP این ارتباط را در سطح اطلاعات و فرایند برقرار می‌کند. در تعریف SAP، ERP فرایندهای اصلی سازمان را با دید مشترک و داده یکپارچه به هم متصل می‌سازد. برای قطعه‌ساز، معنای عملی این اصل آن است که تعهد فروش، نیاز مواد، دریافت انبار، مصرف تولید و آثار مالی از یکدیگر جدا نباشند.
از سفارش مشتری تا برنامه تأمین مواد
نقطه شروع، تقاضای معتبر و تاریخ تحویل توافق‌شده است. برنامه‌ریز باید سفارش قطعی را از پیش‌بینی تفکیک کند و برنامه تولید را با ساختار محصول، موجودی قابل‌مصرف و زمان‌های تأمین تطبیق دهد. نسخه نامعتبر درخت محصول یا ثبت دیرهنگام مصرف، حتی با وجود نرم‌افزار مناسب، نتیجه برنامه‌ریزی را منحرف می‌کند.
در مستند ATRA ERP، محاسبه برنامه‌ریزی نیازمندی مواد یا MRP با اتکا به درخت محصول، موجودی انبار، موجودی در راه، موجودی تخصیص‌یافته، روش تأمین و زمان پیشبرد تشریح شده است. تعیین زمان مناسب درخواست تأمین و صدور درخواست متناسب با روش تأمین هر قلم نیز در همین زنجیره قرار دارد. خروجی محاسبات باید با محدودیت ظرفیت و وضعیت واقعی تأمین بازبینی شود؛ محاسبه مواد به‌تنهایی تضمین‌کننده امکان اجرای برنامه نیست.
خرید اقتصادی؛ فراتر از کمترین قیمت
انتخاب تأمین‌کننده صرفاً با قیمت واحد می‌تواند هزینه توقف، دوباره‌کاری یا حمل اضطراری را پنهان کند. تصمیم خرید بهتر است کیفیت ورودی، قابلیت تحویل، شرایط پرداخت و ریسک وابستگی را هم در نظر بگیرد. در مستند آتراویژن، ارزشیابی و رتبه‌بندی تأمین‌کنندگان و ارتباط آن با تدارکات پیش‌بینی شده است؛ وزن معیارها و قواعد تصمیم باید متناسب با سیاست شرکت تعریف شوند.
برای مواد حساس، سازمان می‌تواند فرایند تأیید منبع جایگزین و حدود اختیار خرید اضطراری را طراحی کند. این یک پیشنهاد استقرار است و به تعریف مسئولیت‌ها، اطلاعات ارزیابی و پیکربندی فرایند نیاز دارد. اتصال سفارش خرید به دریافت و کنترل کیفیت نیز مانع آن می‌شود که موجودی فاقد مجوز مصرف، مبنای تعهد تولید قرار گیرد.
سناریوی کاربردی؛ افزایش ناگهانی سفارش
فرض کنید مشتری برنامه تحویل یک قطعه را افزایش می‌دهد. این مثال آموزشی است و گزارش یک پروژه اجراشده نیست. فروش تغییر را ثبت می‌کند؛ برنامه‌ریزی اثر آن را بر مواد و برنامه تولید بررسی می‌کند؛ خرید موعد تأمین را از منابع معتبر پیگیری می‌کند؛ تولید ظرفیت قابل‌استفاده را ارزیابی می‌کند و مالی اثر تصمیم بر نقدینگی و هزینه را می‌سنجد.
مدیریت اکنون می‌تواند میان تأمین سریع‌تر، جابه‌جایی اولویت سفارش‌ها یا مذاکره درباره موعد تحویل انتخاب کند. ارزش ERP در آشکارکردن پیامدهای هر تصمیم است. ثبت تصمیم، مسئول اقدام و موعد پیگیری، حلقه ارتباط میان جلسه مدیریتی و عملیات روزانه را کامل می‌کند.
شاخص‌هایی که باید با هم دیده شوند
شاخص منفرد می‌تواند رفتار اشتباه بسازد: کاهش موجودی به بهای توقف تولید، یا افزایش تولید به بهای انباشت کالای بدون تقاضا. جدول زیر چارچوب پیشنهادی پایش است؛ ساخت گزارش‌ها به ثبت داده معتبر و تعریف مشترک شاخص‌ها نیاز دارد.
| شاخص | تعریف پیشنهادی | پرسش مدیریتی |
|---|---|---|
| تحویل کامل و به‌موقع | سفارش‌های کامل و تحویل‌شده در موعد ÷ سفارش‌های سررسیدشده | آیا به تعهد مشتری عمل می‌کنیم؟ |
| توقف ناشی از کسری مواد | ساعت توقف با علت تأییدشده کمبود مواد در دوره | کدام قلم یا تأمین‌کننده برنامه را مختل می‌کند؟ |
| کیفیت ورودی | مقدار مردودی ÷ مقدار بازرسی‌شده با واحد اندازه‌گیری یکسان | آیا خرید ارزان، هزینه کیفیت ایجاد کرده است؟ |
| گردش موجودی | بهای مصرف یا فروش دوره ÷ متوسط موجودی متناظر | منابع مالی کجا در موجودی متوقف شده‌اند؟ |
مسیر استقرار در ATRA ERP
شروع مناسب، پاک‌سازی کد کالا، واحد سنجش، درخت محصول و زمان‌های پیشبرد و سپس اجرای آزمایشی یک خانواده محصول است. مالک داده و مسئول ثبت هر رویداد باید مشخص باشد. پس از کنترل سازگاری سفارش، درخواست تأمین، رسید، مصرف و گزارش تولید، دامنه اجرا می‌تواند گسترش یابد.
ماژول‌های برنامه‌ریزی مواد، تولید، انبار، تدارکات، ارزشیابی و بهای تمام‌شده آتراویژن، مبنای این پیوند هستند. محاسبه بهای استاندارد و واقعی در مستند محصول آمده است؛ کاربرد آن برای تحلیل سودآوری به مدل هزینه و کیفیت ثبت عملیات وابسته است. هدف نهایی، زنجیره‌ای است که انحراف را زودتر نشان دهد و تصمیم اصلاحی را تا نتیجه پیگیری کند.
منابع و مبنای مقاله
مستندات معرفی محصول، قابلیت‌های ماژول‌ها، پلتفرم ORCA و متدولوژی استقرار ATRA ERP مبنای داخلی مقاله‌اند.
مرجع مفهوم یکپارچگی ERP: راهنمای ERP شرکت SAP.